Het luchtalarm om de bevolking te waarschuwen voor calamiteiten wordt volgend jaar afgeschaft en vervangen door NL-Alert.
Een NL-alert is een melding die via de mobiele telefoon binnenkomt. Demissionair justitieminister Dilan Yeşilgöz heeft dat besloten. Ze schrijft in een Kamerbrief dat het landelijk systeem met de sirenes weinig voordelen biedt en nauwelijks grote successen had. Ook is de dekking van deze alarmering veel lager dan die van NL-Alert.
De meldingen op NL-Alert zijn bovendien duidelijker. Deze bevatten namelijk informatie over het soort calamiteit en geven aan wat de ontvanger moet doen. Zo’n waarschuwing van de overheid wordt via zendmasten verstuurd naar mobiele telefoons in een bepaald gebied. NL-Alert heeft inmiddels een bereik van 92 procent, zo werd in december 2023 gemeten. De bekendheid is vergroot door campagnes en er is een app ontwikkeld.
Sirenes
De huidige sirenes zijn in het “meest gunstige geval door ongeveer 75 procent van de mensen te horen”. Dat is volgens de minister nog lager in nieuwe woonwijken of op locaties waar bijvoorbeeld hoogbouw is gekomen. Om meer dekking te krijgen zouden gemeenten sirenes moeten bijplaatsen op ongeveer vijfhonderd locaties. Het in stand houden van het luchtalarmsysteem kost ook nogal wat, schrijft ze. Alles afwegende lijkt het haar beter om eind 2025, als de onderhoudscontracten aflopen, het systeem te ontmantelen.
Na 2025 zullen er zo nodig in enkele veiligheidsregio’s op enkele hoogrisicolocaties nog “extra waarschuwingssystemen” blijven bestaan, schrijft de bewindsvrouw. Dat kan betekenen dat er nog palen met sirenes blijven, maar dat die mogelijk op een regionaal systeem staan aangesloten en niet meer op een landelijk systeem, zegt een woordvoerster van het departement. Hoe dit er precies uit gaat zien, is nog onderwerp van overleg tussen het ministerie en de veiligheidsregio’s. Ook de Tweede Kamer moet zich nog over het besluit buigen.
Het luchtalarm
Het luchtalarm is ooit ingevoerd om de bevolking te kunnen waarschuwen voor een luchtaanval. Denk bijvoorbeeld aan een aanval tijdens de Tweede Wereldoorlog. Maar het kan ook worden gebruikt bij andere gevaren zoals luchtvervuiling. Oorspronkelijk werd het tijdens de Koude Oorlog opgezet in het kader van de civiele verdediging. In 1993 werd besloten het te vervangen voor een moderner systeem, maar het principe bleef gelijk.
Toen werd er ook al maandelijks getest. Dat stopte even na de val van de Berlijnse Muur in 1989. Maar ook die tests werden hervat na de vernieuwing van het luchtalarm in 1993. In totaal staan er ruim 4000 sirenes door heel Nederland.