Op zoek naar de vingerhelmbloem in de duinen

De vingerhelmbloem is een vroegbloeiende plant in de duinen, geliefd bij hommels en bijen en bekend als vogeltje-op-de-kruk.

Elke maand zetten we een dier of plant in de spotlights die je nu in de duinen kunt zien. Deze maand is dat de vingerhelmbloem (Corydalis solida).

Het is een lage plant met fijn verdeelde, wasachtige blauwgroene blaadjes die handvormig zijn. De vingerhelmbloem bloeit vroeg in het voorjaar en biedt zo een belangrijke bron van nectar voor de eerste hommels en bijen.

De bloemen zijn licht paarsrood en staan in dichte trossen aan het uiteinde van de stengel. Vaak staat de spoor schuin omhoog. Door deze vorm wordt de plant ook wel vogeltje-op-de-kruk genoemd. De bloemen lijken zo vast te zitten aan de stengel dat ze doen denken aan een wegvliegend vogeltje.

De vingerhelmbloem groeit graag op losse, vochthoudende grond die matig voedselrijk en kalkrijk is. De plant bloeit rond maart en april. Na de bloei vormt de plant een doosvrucht die lijkt op een peul. Zodra de twee kleppen van de vrucht openspringen, worden de zaadjes weggeslingerd. Mieren spelen hierbij een belangrijke rol. De zaden hebben een zogenaamd mierenbroodje, waar mieren dol op zijn. Ze nemen de zaadjes mee en zorgen zo voor de verspreiding van de vingerhelmbloem in de duinen.

De vingerhelmbloem komt van nature voor van Noord-Rusland tot Italië en Frankrijk, met een noordwestelijke uitloper naar Nederland. Ons land is de enige plek in Noordwest-Europa waar de plant de kust bereikt. Vegetatieonderzoek en oude meldingen wijzen erop dat de groeiplaatsen langs de Hollandse en Zeeuwse binnenduinrand een natuurlijke oorsprong hebben.

Landelijk gezien is de vingerhelmbloem redelijk zeldzaam, maar in sommige gebieden komt de plant vaker voor, bijvoorbeeld in Friesland en Groningen, delen van het rivierengebied en het westelijk deel van Zuid-Limburg. In een deel van die gevallen gaat het om buitenplaatsen waar de soort ooit is aangeplant. Samen met andere vroegbloeiende planten maakt de vingerhelmbloem daar deel uit van de zogenoemde stinzenflora.

Duinbehoud is dé onafhankelijke stichting voor het beschermen van de kust, in het belang van natuur én mensen. Want de kust, die koesteren we. Meer weten? Kijk op www.duinbehoud.nl.